Prace konserwatorskie

 Niedżwiecki i Truszkowski jak nowi

Prace konserwatorskie dobiegły końca. Komisja wydelegowana z WUOZ pozytywnie oceniła wykonane prace.
Przy nagrobku Władysława Niedżwieckiego wykonano prace ziemne usuwając nasyp oraz korzenie napowierzchniowe sąsiedniego drzewa, wykonano czyszczenie kamienia z mchów oraz innych nawarstwień, przeprowadzono dezynsekcję i impregnację wzmacniającą, uzupełniono ubytki kamienia kitami mineralnymi oraz wykonano hydrofobizację. Odrestaurowano także płytę inskrypcyjną. Nagrobek Maryana Truszkowskiego został poddany podobnym zabiegom a ze względu na miękkość wapienia pińczowskiego czyszczenie kamienia wykonano urządzeniem laserowym, co pozwoliło zachować naturalną patynę rzeżby. Został sklejony spękany cokół oraz odremontowana silnie uszkodzona marmurowa płyta inskrypcyjna. Bardzo ważną sprawą jest uczytelnienie epitafiów na obydwu nagrobkach. Odnowienie w/w obiektów było mozliwe dzięki finansowemu wsparciu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego. Duże znaczenie miały też kwesty w trakcie których sanoczanie wrzucali do puszek pieniądze. Wszystkim serdecznie dziękujemy. Przy okazji zwracamy uwagę na znaki ochronne jakie pojawiły się na niektórych mogiłach. Jest to biało-niebieskie logo z napisem ZABYTEK-CHRONIONY PRAWEM stosowane do oznaczania zabytków na terenie całego kraju. Na razie taki znak widnieje na 7 obiektach ale docelowo umiścimy je na kazdym grobie wpisanym do rejestru zabytków. Ma to uświadamiać ludziom że tak oznaczonego obiektu nie można bezkarnie dewastować (Ust. z 23 VII 2011 o ochronie i opiece nad zabytkami).

27 września 2011     

 Dobiegają końca prace konserwatorskie przy nagrobkach W. Niedżwieckiego i M. Truszkowskiego. 
W związku z tym 27 września 2011 roku odbyła się kontrola przebiegu tych prac. Z ramienia Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krośnie wizytację przeprowadziła Pani Ewa Lorenc. Oprócz tego przy oględzinach obecni byli Ewa Filip-prezes Stowarzyszenia, Kamila Wojtowicz-konserwator dzieł sztuki, Aneta Kucharz - przedstawicielka Urzędu Miasta oraz Bernard Jayko - zarządca cmentarza. Kontrola wypadła pozytywnie, uznanie wzbudziło np. uczytelnienie epitafiów  na w/w nagrobkach. Wizytująca stwierdziła, że prace przebiegają zgodnie z planem i zasugerowała oznaczenie nagrobków wpisanych do rejestru zabytków a oczekujących na renowację jako obiektów chronionych prawnie, pozytywnie odniosła się też do pomysłu utworzenia lapidarium na terenie cmentarza. Obejrzała także nagrobki , które będą remontowane w najbliższym czasie.

27 wrzesnia

Lipiec 2011 r.

Informujemy, że rozpoczęły się już prace konserwatorskie przy kolejnych zabytkowych    nagrobkach na naszym, sanockim cmentarzu.
W tym roku odnawiamy dwa obiekty o dużej wartości artystycznej:
1) nagrobek Władysława Niedźwieckiego wykonany w 1857 roku w pracowni Leopolda Schimsera we Lwowie. Jest on najstarszym i najcenniejszym zachowanym pomnikiem na sanockim cmentarzu. Jest wykonany z wapienia z rytowanym epitafium w części frontalnej cokołu. Przedstawia postać anioła tulącego dziecko. 
2) nagrobek Maryana Truszkowskiego pochodzący z  krakowskiej pracowni Romana Łapczyńskiego. Usytuowany w odległości kilku metrów od pomnika Niedźwieckiego, w kierunku północno wschodnim . Pomnik ten wykonany jest także z wapienia.
Celem prac  jest kompleksowa konserwacja nagrobków polegająca na oczyszczeniu powierzchni kamienia z brudu i nawarstwień biologicznych, wzmocnieniu strukturalnym kamienia, pełnej rekonstrukcji ubytków i detali rzeźbiarskich, zastosowaniu hydrofobizacji i dezynsekcji. Rozpoczęte prace mają  na celu powstrzymanie procesów niszczących , a w efekcie poprawę  stanu zachowania i walorów estetycznych nagrobków.

Zakończenie prac przy nagrobku Beksińskiego

Nagrobek  Mateusza Beksińskiego jest usytuowany na terenie Sanockiego Cmentarza Centralnego , w najstarszej jego części (Matejki). Swoją prostą i monumentalną bryłą wpisuje się  grupę nielicznie zachowanych, zabytkowych nagrobków elity i postaci zasłużonych dla Sanoka. Nagrobek ten jest wykonany z piaskowca ustawionego na cokole w formie graniastosłupa, z górną krawędzią profilowaną o wym. 63x 42 x 37 cm. Od frontu inskrypcja warsztatu „ SCHIMSER WE LWOWIE”. Na cokole wsparty jest element w formie graniastosłupa z dwoma płycinami o wym. 55 x 34 x 68 cm. W płycinach  rytowane epitafia o treści „ MATEUSZ BEKSIŃSKI ŻOŁNIERZ WOJSK POLSKICH Z………. 1814. +1866.”Na płycinie od strony zachodniej „ KAROLINA Z MACHALSKICH BEKSIŃSKA *1830  +1901 R.”Nagrobek wieńczy krzyż o wym. 80 x 51 x18 cm.  Pomnik z piaskowca spoczywa na cokole wykonanym z ciosów kamiennych pokrytych wyprawą cementową. W niej osadzone jest metalowe ogrodzenie . Nagrobek pochodzi z lwowskiego warsztatu znanej rodziny rzeźbiarzy Schimserów i jest datowany na ok. 1887 rok.
Prace przy nagrobku Mateusza i Karoliny Beksińskich przebiegały w trzech etapach:
1. Roboty budowlane
Dokonano oględzin i oceny stanu technicznego poszczególnych części nagrobka. Po oczyszczeniu i wykonaniu odkrywek w partii cementowego cokołu przekonano się o bardzo złym stanie technicznym podstawy. Liczne głębokie spękania konstrukcyjne, odsadzenie powierzchni osłabionej wyprawy przez wrosty roślin, działanie mchów i porostów pokrywających szczelną warstwą powierzchnie grobu i pomnika, miało przez lata destrukcyjny wpływ na stan obiektu. Ze względu na zaawansowany stopień i zakres zniszczeń cokołu podjęto decyzję o usunięciu rozwarstwionej i spękanej wyprawy i odsłonięciu konstrukcji muru grobowca.
Oczyszczanie. Usuwanie wszystkich nawarstwień, brudu i patyny utworzonej przez lata przez mchy i porosty, owady i zwierzęta. Oczyszczanie wykonano poprzez zmywanie powierzchni nagrobka i cementowego cokołu wodą pod ciśnieniem, w partiach mocniej zabrudzonych stosowano chemiczne preparaty powierzchniowo czynne oraz doczyszczano mechanicznie. Proces oczyszczania jest etapem długim i żmudnym. Poprzez wielokrotne oddziaływanie wody i preparatów czyszczących stopniowo roztwarzano pokrywającą kamień patynę, utworzoną sztucznie przez zalegające latami nawarstwienia. Oczyszczona powierzchnia piaskowca o odcieniu szarym jest oryginalna. Powierzchnia kamienia nagrobka ma naturalną patynę powstałą na skutek procesów starzenia i stanowi warstwę zabytkową, nieusuwalną. Warstwa patyny o średniej grubości 1.5 – 2 mm została w wielu miejscach zniszczona: odwarstwiona i wykruszona. Płytkie i rozległe ubytki w partiach inskrypcji rytowanej na głębokość do 3 mm spowodowały nieczytelność epitafiów.
Usuwanie zaprawy cementowej, poprzez ręczne skuwanie wykonane przez uczniów Szkoły Budowlanej w Sanoku pod nadzorem nauczycieli i wykonawcy prac w ramach wolontariatu.
Usunięto w całości zniszczoną warstwę wyprawy cementowej, tylko w części centralnej pozostawiono fragment wylewki stanowiącej bezpośrednią podstawę nagrobka z piaskowca. Usunięto też fragmenty zapadniętego w gruncie stopnia.
W trakcie robót nastąpił demontaż metalowego ogrodzenia. Konstrukcja grobu jest kamienna, w formie prostopadłościennej komory grobowej wykonanej z dużych ciosów piaskowca, które wskutek korozji uległy dezintegracji granularnej, osypywaniu się i piaszczeniu powierzchni kamienia. Po oczyszczeniu i wypłukaniu muru, wykonano szalunek z desek drewnianych. Konstrukcję cokołu uzbrojono siatką stalową umocowana do zachowanego starego zbrojenia z prętów. Następnie wykonano odlew cokołu z betonu B 25, mieszanego fabrycznie. Po związaniu wyprawy, powierzchnię opracowywano przez przetarcie. Kolejno odlano stopień odbojowy.
2. Konserwacja nagrobka
Wzmacnianie struktury osłabionego kamienia przez nasączanie powierzchni piaskowca preparatem KSE 100 ( prod. Remmers). Po 14 dniach stopień wzmocnienia powierzchni nagrobka był optymalny.
Uzupełnienie ubytków piaskowca. Naprawa zniszczeń powierzchni pomnika powstałych na skutek korozji warstwy kamienia, jej kruszeniu i stopniowemu złuszczaniu się oraz uszkodzeń mechanicznych w formie rys, odprysków, odłamań. Stosowano w tym celu: kity wielowarstwowe, kity mineralne, barwione w masie w odcieniu przygotowywanym in situ, dostosowanym do oryginału.Liternictwo opracowywano według zachowanych szczątkowo liter rytując w wilgotnej, na pół związanej masie.
3.Konserwacja metalowego ogrodzenia polegała na usunięciu nawarstwień w postaci farby olejnej w kolorze szarym oraz korozji przez piaskowanie rozłożonego na 4 elementy ogrodzenia. Naniesiono podkład w dwóch warstwach i malowano farbą chlorokauczukową w celu zabezpieczenia powierzchni metalu przed korozją. Ogrodzenie zamontowano na cokole betonowym przez przykręcenie śrubami ze stali nierdzewnej do podstawy. Miejsca złączeń osadzono w zaprawie cementowej. Powierzchnię cokołu betonowego pokryto wyprawą renowacyjną, barwioną, RESTAURIERMORTEL (prod. Remmers) imitującą strukturę piaskowca.
Zabezpieczenie powierzchni nagrobka i cokołu przed działaniem wilgoci w różnej postaci: Naniesienie preparatu hydrofobizującego na bazie krzemianów tworzącego warstwę izolacyjną chroniącą zabytek przed działaniem wody opadowej, śniegu i mgły. Po zakończeniu prac konserwatorskich teren wokół zabytku uporządkowano i wysypano żwirem. Prace konserwatorskie wykonano używając profesjonalnych materiałów do konserwacji kamienia, stosując się do specyfikacji technicznej producentów. Wszystkie decyzje dotyczące przebiegu prac podejmowano po uzgodnieniu z inwestorem. Szczegółowa dokumentacja konserwatorska jest w trakcie opracowywania i zostanie przekazana Stowarzyszeniu Opieki nad Starymi Cmentarzami w Sanoku.

mgr Kamila Wojtowicz

                                   Dyplomowany Konserwator Dzieł Sztuki

7. 05. 2010 (piątek)

Pragniemy Państwa poinformować, że ruszyły już prace konserwatorskie przy nagrobku Mateusza Beksińskiego. Kieruje nimi Pani mgr Kamila Wojtowicz – konserwator zabytków.
Pierwszy etap tych prac, to porządkowanie  terenu wokół obiektu oraz oczyszczanie nagrobka.

O kolejnych etapach będziemy informować.

Pani konserwator zabytków mgr Kamila Wojtowicz przy pracy.

Wykonuje oczyszczanie nagrobka za pomocą gorącej wody pod ciśnieniem i pary wodnej

21.05.2010

Uczniowie ZSNr 4 (budowlanka) pracują przy remoncie nagrobka Mateusza Beksińskiego. Prace nadzorują nauczyciele zawodu pan Henryk Kogut i pan Lesław Łęgowiecki. Prace są wykonywane na mocy porozumienia 
o współpracy zawartego między Stowarzyszeniem Opieki nad Starymi Cmentarzami a Zespołem Szkół Nr4 (budowlanka). Pomoc przy remoncie tego nagrobka ma charakter wolontarystyczny. Jest to wkład szkoły w ratowanie lokalnego dziedzictwa kultury.